//
you're reading...
culture, deneme, identity, memory, praxis, utopia

Toplumsal Fayda Adına Planlamak/Tasarlamak…*

odtuyerleskesi2

1950’ler hem içinde bulunduğumuz coğrafya ve hem de Türkiye için önemli ve ayrıcalıklıdır; İkinci Dünya Savaşı sürecinde yaşanan büyük yıkım ve hemen ardından izlediğimiz iktisadi ve toplumsal kalkınma, salt İngiltere ve Kıta Avrupa’sında değil tüm Akdeniz coğrafyası ve hiç şüphesiz ki Türkiye’de de farklı veçheleriyle derin izler bırakır. Ülkemizin savaşın yıkımından görece uzak kaldığını biliyoruz; öte yandan savaş yorgunu bir devlet ve toplumsal yapıyla 1950’lere evirildiğimiz ve bu süreç içerisinde, Türkiye’nin iktisadi ve siyasi bir yol ayrımıyla baş-başa kaldığı da tarihi bir vaka. Orta Doğu Teknik Üniversitesi ve kurucu sıfatıyla Mimarlık Fakültesi’nin özgün konumu ise, Türkiye’nin siyasi ve toplumsal tarihine başat anlatıları içermekte ve dolayısıyla kurumu, Türkiye’de konuşlu diğer mimarlık okullarından görece ayrıştırmaktadır: 1956 yılında Orta Doğu Yüksek Teknoloji Enstitüsü ve 1959 yılında da Orta Doğu Teknik Üniversite adıyla anılan her iki kurumsal yapılaşmada da öncelikli olan, özellikle doğu Akdeniz coğrafyasında yaygın konut ve geniş anlamıyla imar sorununa doğrudan mimarlık ve planlama disiplinleriyle olası çözümler üretebilmek; buna bağıl bir biçimde de toplumsal kalkınmayı tetikleyecek araçları yerel unsurları harekete geçirerek tasarlamak ve işlevsel kılmaktır. Özetle üniversite ve Mimarlık Fakültesi toplumsal kalkınmanın, bir diğer deyişle Akdeniz coğrafyasında öykünülen Modernite Projesi’nin en önemli kurumsal ayaklarından birisi olarak, neredeyse ulus-üstü bir proje olarak devreye sokulur.

Dolayısıyla ODTÜ Mimarlık Fakültesi İstanbul merkezli benzerlerinden incelikle ayrışır; mimarlığı güzel sanatlara denk tutan Fransız Beaux Arts geleneğinden ya da yapıyı işlevselliği olan teknik bir sorunla özdeşleştiren Alman geleneğinden görece uzak bir biçimde, planlama ve mimarlık erkini toplumsal bir sorunsal olarak yeniden ele alan düşünsel bir izlek oluşur – kimilerine göre, Kıta Avrupası’nda yeşeren Modernite ile görece egeliteryan Amerikan üniversite geleneğinin incelikli bir bileşimi, ODTÜ Mimarlık Fakültesi’nin özgün değerlerini inşa eder. Kısacası, planlama, mimari tasarım süreç ve yöntemlerini, beşeri ve sosyal bilimlerin epistemik ve metodik araçlarıyla bütünleyen özgün ve fakat birey/toplum olgusunu planlama ve mimarlık disiplinin tam da merkezine yerleştiren özellikli bir müfredat ve eğitim pedagojisi uygulanmaya koyulur. Eleştirel akıl, diyalog yoluyla müzakere ve bilimsel araştırma odaklı planlama ve tasarım ilkeleri Fakültenin ilkleri, öncül değerleridir ve kimi devrimci saiklerle harekete geçen Üniversite bileşenlerinin, Mimarlık Fakültesi’ni neredeyse bir ekolmüşçesine sahiplenmesi de bu yüzdendir.

ODTÜ Mimarlık Fakültesi’nin düşünsel tarihi, gerçekte bugününe/geleceğine ışık tutacak kimi değerleri de barındırır: devrimcidir, dolayısıyla mevcut olanı kamusal fayda adına dönüştürmekten çekinmez ve bunu sağlarken toplumsal olguları gözetir; yaratıcıdır; bu nedenle genel-geçer değerleri sorgulayarak sosyal, kültürel arketiplerden uzaklaşır; çağcıldır ve bu erekle Aydınlanma ve Modernite Projesinin ilerici ilkelerini, bedende, akılda, vicdanda özgürleşmeyi, siyasi bir düstur olarak benimser; ve belki de en önemlisi, eleştirel akla inanır. Öte yandan, Fakültenin 60 yıl sonra tamamen değişmediğini savlamak, eşyanın tabiatına, devrimin ilkelerine aykırıdır: Yaklaşık 1500 öğrencisi, 200’e ulaşan akademik ve idari personeli ve Endüstri Ürünleri Tasarımı Bölümü ve kimi disiplinlerarası öncül programlarıyla, araştırma odaklı eğitimini güncel araç ve altyapıyla sürdürmekte; %40’lara varan lisansüstü öğrenci kitlesi ve bünyesine kattığı genç araştırmacıları ile yukarıda sözü edilen değiştirici/dönüştürücü/ilerici değerlerine kesintisiz sahip çıkmaktadır. ODTÜ Mimarlık Fakültesi bileşenlerinin en önemli değeri disipliner formasyonlarında topluma hizmeti öncelikli gören söylem ve pratikleridir; özetle üyeleri, toplumsal fayda adına planlar ve tasarlar.

Notlar

*Üniversitenin 60. kuruluş yılı kapsamında “özel sayı” olarak hazırlanan ODTÜLÜ Dergisi [60. Sayı] için kaleme alınmıştır.

Advertisements

About gasmekan

http://archweb.metu.edu.tr/

Discussion

No comments yet.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s

Monthly Taxonomy

Categories

Advertisements
%d bloggers like this: